زیر سایه کیارستمی

گزیده‌ای از یادداشت پیتر بردشاو (گاردین) بر «سه رخ» ساخته جعفر پناهی: جعفر پناهی اینجا به یک قصه‌ی شبیه به واقعیت دست پیدا کرده است، بخشی از فیلم‌های اتوبیوگرافی خاص و ادامه‌دارش، پر از هوش، تواضع و احترام واقعی برای زنان و بازیگران زن. فیلمی آرام، زیرکانه و بیانگر مسلک خاص کارگردان. فیلم‌هایش همیشه شدیدا تماشایی اند، حتی اگر این فیلم اخیرش حکم عقبگردی بیست ساله به دوران فیلم‌های معمول ایرانی باشد، زمانی که بیان سینمایی ایران نیز داشت تا تعریف و تثبیت شود.

گزیده‌ای از یادداشت تیم گریرسون (اسکرین دیلی) بر «سه رخ» ساخته جعفر پناهی: از چینش فیلم چنین برمی‌آید که با تریلری اعصاب خردکن سر و کار داریم. اما «سه رخ» رویه‌ای مفرح را در پیش می‌گیرد. معلوم می‌شود که جستجوی مرضیه، دختر نوجوان، برای جعفر پناهی و بهناز جعفری، شخصیت‌های اصلی فیلم، چیزی مانند مک‌گافین است تا آنها در سفرشان به روستا بتوانند به حس و حال محیطی برسند که دختر جوان در آن بزرگ شده. فیلم آن‌قدرها هم تکان‌دهنده نیست ولی با این وجود، ناخوشایندی محوی در بعضی تصاویر وجود دارد، و لازم نیست اشاره کنیم که حس مبهمی از خشونت احتمالی در افق فیلم موج می‌زند. بنابراین «سه رخ» شبیه یک تراژدی خاموش است، انگار زن‌ستیزی تاریخی حاکم بر ایران بیرون قاب کمین کرده و انتظار می‌کشد.

گزیده‌ی از نقد دبورا یانگ (هالیوود ریپورتر) بر «سه رخ» ساخته جعفر پناهی: در فیلم جدید جعفر پناهی، که به طرزی کنایی «سه رخ» نام گرفته، تفکرات سنتی درباره‌ی غیرت مردانه و جایگاه زن در خانه به چالش کشیده می‌شود. این چهارمین فیلم پناهی از زمانی است که توسط حاکمیت رسما در ایران از فیلمسازی منع شده است. پناهی نقش خودش را بازی می‌کند و در این فیلم سوار بر ماشین شاسی‌بلندش (روح عباس کیارستمی پرده را تسخیر کرده است) راهی مناطق شمال غربی ایران و مرز ترکیه و آذربایجان می‌شود. پناهی که زمانی دستیار کیارستمی بوده، از قریحه‌ی طنز استادش بی‌بهره است، طنزی که فیلم‌های کیارستمی را انسانی و تماشایی می‌کرد. لحن اینجا به مراتب خشک‌تر است، حتی در عجیب‌ترین مکالمات فیلم. نمای پایانی فیلم نگاهی شاعرنه دارد به جاده‌ای که باد در آن وزیدن گرفته و دو زن تنها با ذهنیت‌های خودشان در آن قدم می‌زنند، در حالی که یک کامیون حامل دام به سمت شهر رانده می‌شود. استعاره‌ای زیبا که هم ظریف است و هم جذاب و نما به سادگی کارش را انجام می‌دهد.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *