واکنش کوتاه منتقدان/ از «درخت گردو» تا «دوزیست»

دنیای تصویرآنلاین-روز چهارم «درخت گردو» ساخته محمدحسین مهدویان و «دوزیست» ساخته بروز نیک نژاد در پردیس ملت به نمایش درآمد. «آن شب» ساخته کوروش آهاری در نوبت اول به نمایش درآید.

 

«درخت گردو» ساخته محمدحسین مهدویان

سیدآریا قریشی

 

اگر فیلم را تماشا کردید، به بازی درخشان معادی توجه کنید. ببینید چطور جنس بازی معادی در طول فیلم به تدریج و البته به شکلی نامحسوس تغییر می کند. هر چه فیلم پیش تر می رود، فاجعه بزرگ تر می شود و تغییر بازی معادی در هماهنگی با این مسیر است. «درخت گردو» همین الآن هم به خاطر سوژه دردناکش و چند صحنه درخشان (صحنه ای که معادی فرزند شیمیایی شده اش را زیر آب گرفته و صحنه دیگری که سه فرزندش را به حمام می برد از بهترین صحنه های چند سال اخیر سینمای ایران هستند)، فیلم تأثیرگذاری است اما کاش این تحول تدریجی و پلکانی را در ابعاد دیگری از فیلم هم مشاهده می کردیم. موسیقی پرحجمی که از همان اوایل رو هر صحنه تراژیکی شنیده می شود و نریشن منوتنی که گاه بیش از حد توضیح می دهد از عمق اثرگذاری فیلم می کاهد. وگرنه با فیلم بسیار تأثیرگذارتری رو به رو بودیم.

 

 

 

آرش خیروی:شروع مهیب و به‌شدت تاثیرگزار درخت گردو فراموش‌ناشدنی است. فاجعه به شدت تلخ و گزنده تصویر شده است و جزئیات و فضاسازی بسیار درست است. در ادامه رفته رفته ریتم فیلم کندتر و ایستاتر می‌شود اما غم و گیرایی فیلم دست از سرتان بر نمی‌دارد. با پایانی بهتر و عدم حضور نریشن بی‌مورد، شاید «درخت گردو» تبدیل به فیلمی درجه یک می‌شد که سالها ساخته نشده است. مهمترین نقطه قوت فیلم کارگردانی قدرتمند مهدویان است.

 

امیررضا تجویدی:

ضعیف‌ترین فیلم مهدویان تا امروز. مثل همه اثار قبلی، مهدویان به شدت در طراحی موقعیت اولیه هوشمندانه عمل می‌کند و از واقعیت به ظاهر رها شده تاریخی، یک بستر دراماتیک پرکشش خلق می‌کند. از سوی دیگر، سیر تحول گام به گام قهرمان طی پرده نخست، در مواجهه با واقعیت هولناک پیرامونی به نحوی طراحی شده تا همگام با وخامت اوضاع در میان شخصیت‌های فرعی، کشمکش درونی قهرمان نیز از خلال هم‌نشینی عناصر روایی و بصری برای مخاطب ملموس شود و از این طریق، مسیر تغییر نیاز و انگیزه‌هایش مرحله به مرحله و با ریتمی درخور به پیش می‌رود.

اما آنچه باعث می‌شود فیلم از حدی فراتر نرود تا به یک درام تاریخی مهم در تاریخ سینمای ایران تبدیل شود، غافل شدن از برخی جزئیات مهم داستانی است. نخستین مشکل این است که حجم نریشن بسیار زیاد است و در بزنگاه‌هایی با تبیین زیربنای اتفاقات، اجازه کشف و شهود را بدون ظرافت از مخاطب می‌گیرد و در نقاطی که تحول شخصیت نیز دچار سکونی قابل توجه است، میزان بیانگری‌شان بیش از حد درونمایه را بر سر مخاطب فریاد می‌زند. هم‌چنین با تکمیل هرچه بیش‌تر منحنی تحول شخصیت، غفلت فیلمنامه از شخصیت‌های فرعی که پیش‌تر معرفی شده بودند بیشتر می‌شود و فاصله گیری دوربین از ویژگی‌های شخصیتی آنان، در بزنگاه‌هایی پرسش‌هایی مهم در باب چرایی حضور آنان در روایت را مطرح می‌سازد. از سوی دیگر طی کل مدت زمان پرده دوم، تسلسل وقوع وقایع تراژیک در مسیر زندگی قادر- که در عین حال کاری برای عدم وقوعشان از دستش بر نمی‌آید- باعث می‌شود فیلم فرصت کافی برای تمرکز بر این تحولات درونی او را به مخاطب ندهد و در لحظاتی با محوریت دادن صرف به نمود بیرونی دردها و عزاها شخصیت و نه نقش آنان در قوی‌تر شدن قهرمان، بیشتر به ملودرامی اشک‌اور در رثای فاجعه‌ای مهلک شبیه شود که اگرچه پتانسیل‌های تبدیل شدن به یک حماسه افشاگرانه مهم را داشت، اما تاکید چندین باره‌اش بر مرثیه‌سرایی برای واقعه اتفاق افتاده و نه تاکید بر جنبه‌هایی که می‌توانست مسیر تبدیل مردی تک افتاده به قهرمانی به آخر خط رسیده را بدون احساسات‌زدگی نشان دهد، پتانسیل‌هایش برای ماندگاری بیشتر را از دست داده است.

 

دوزیست (برزو نیک نژاد)

 

آرش خیروی: «دوزیست» روایتی خطی و سرراست دارد. اما از حد یک فیلم تلویزیونی فراتر نمی‌رود. داستان آن‌قدر کشش ندارد که مخاطب را درگیر کند و فیلمساز تلاش می‌کند با بازی‌ها و لحظاتی که می‌سازد فیلم را سرپا نگه دارد که در مواقعی موفق هم هست‌. اما این جزییات نمی‌تواند یک مجموعه خوب بسازد. هرچند شاید بتوان تا انتها فیلم را دنبال کرد اما در پایان چیزی عایدتان نمی‌شود.

 

سیدآریا قریشی:مصداق بارز دکمه ای که برایش کتی دوخته اند. اما چه کت بی قواره ای. فیلم از نظر تصویری (با آن همه کلوز آپ لرزان از چهره هایی که انگار عمداً زشت شده اند) آزاردهنده است و در دقایقی حتی به نظر می رسد نویسنده متوجه نیست که شخصیت اصلی چه کسی است. پس در دقایقی بین چند شخصیت معلق می ماند. همچنین بعضی از شخصیت ها (مثل کاراکتر سعید پورصمیمی) را می توان بدون مشکل خاصی حذف کرد.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *